γκληματίας πολέμου για το Δικαστήριο της Χάγης, ταυτόχρονα όμως και Ήρωας, με το «Η» κεφαλαίο, για τον ταλαιπωρημένο λαό της Γιουγκοσλαβίας του. Κι ας γεννήθηκε στη Σλοβενία, όπως εξάλλου ο Τίτο στην Κροατία, ο Μιλόσεβιτς κι ο Κάρατζιτς στο Μαυροβούνιο, ο Μλάντιτς στην Ερζεγοβίνη ή ο Σέσελι στη Βοσνία, όπως και πολλά ακόμη εκατομμύρια των πρώην (ενωμένων) Γιουγκοσλάβων, ανά πάσα στιγμή πρόθυμων να επιδείξουν την αιματηρή τους ταυτότητα, ασχέτως από τον τόπο γέννησής τους.

Ανάμεσά τους κι ο Αρκάν. Ο τρόμος κι ο φόβος για την «εθνική κάθαρση» σε Κροατία και Βοσνία κατά τη διάρκεια του αιματηρού εμφυλίου, την 4ετία ’91-’95. Ο τρόμος κι ο φόβος όμως και σήμερα, αρκεί οι υψηλόβαθμοι του Βελιγραδίου να του δώσουν το πράσινο φως να επέμβει (εάν δεν τον έχει ήδη κάνει) και στο Κοσσυφοπέδιο. «Προειδοποιώ το ΝΑΤΟ: Mην κάνει το λάθος να στείλει χερσαίες δυνάμεις. Εγώ θα είμαι εκεί», είχε πει πρόσφατα. Με τις «Tίγρεις» του, την αδίστακτη παραστρατιωτική οργάνωση μερικών χιλιάδων πιστών εθελοντών, τους οποίους λέγεται πως άρχισε να «ψαρεύει» και να στρατολογεί στα τέλη της δεκαετίας του ’80 από τις εξέδρες του «Μαρακανά», ναού της ποδοσφαιρικής ομάδας του Ερυθρού Αστέρα, όταν, μεταξύ άλλων, ηγείτο και των σκληροπυρηνικών οπαδών της Ταβέρνα Τσβέζντα.

Παράλληλα, κάνει τον μπάρμαν και τον ζαχαροπλάστη. Tο ζαχαροπλαστείο του, «Ο Πρίγκιπας», είναι ένα από τα καλύτερα και μεγαλύτερα του Βελιγραδίου, ένα τετράγωνο απόσταση από το γήπεδο των «ερυθρολεύκων» του Ερυθρού Αστέρα.

Kατά τη διάρκεια της 47χρονης ζωής του, ο Αρκάν πέρασε λίγο πολύ απ’ όλα τα κοινωνικά στρώματα, άσχετα εάν η δίψα για χρήμα και δόξα τον μετέτρεψαν σε Νο 1 εγκληματία πολέμου, σε δημόσιο κίνδυνο, σε τρομοκράτη χιλιάδων Βόσνιων και Κροατών, σε Νο 1 καταζητούμενο από την Iντερπόλ –για ένοπλες ληστείες σε τράπεζες και κοσμηματοπωλεία, για κλοπές πολυτελών αυτοκινήτων, για τις αποδράσεις του από τις μισές (υποτίθεται, υψίστης ασφαλείας) φυλακές σε Μιλάνο, Φρανκφούρτη, Στοκχόλμη.

Γεννήθηκε στη Σλοβενία στις 17 Απριλίου του 1952, και το πραγματικό του όνομα ήταν Ζέλικο Ραζνάτοβιτς, μέχρι να διαλέξει το ψευδώνυμο Αρκάν. «Ζέλκο» για τους φίλους του, κατέληξε εν τέλει στο παρατσούκλι «Aρκάν», που έμελλε να τον κάνει διάσημο σε όλο τον κόσμο. Tο «Αρκάν», που για άλλους σημαίνει «λάσο από τρίχα αλόγου» στη γλώσσα των Τατάρων, για τον ίδιο πρόκειται «για ένα ψευδώνυμο που γεννήθηκε συμπτωματικά από τον κινηματογράφο. Από μια ιδέα των παιδικών μου φίλων, με τους οποίους περνούσαμε ατέλειωτες ώρες βλέποντας τις αγαπημένες μας πολεμικές ταινίες με πρωταγωνιστή τον Air Commander, που εμείς αποκαλούσαμε πρώτα Arkomand κι ύστερα Arkan».

Γεννημένος νικητής, με οποιοδήποτε κόστος και οποιοδήποτε μέσο, γιος στρατηγού της γιουγκοσλαβικής Aεροπορίας, αλλά και μ’ έναν παππού ήρωα σε μια από τις πολλές μάχες εναντίον των Τούρκων, ο Ζέλκο προσπαθεί να ξεκινήσει την αναρρίχησή του στη Δύση στις αρχές της δεκαετίας του ’70.

Στην Ιταλία (Ρίμινι), στην αντίπερα όχθη της Αδριατικής, γνωρίζει την πρώτη του σύζυγο (μια Σουηδή), αλλά και την πρώτη «φιλοξενία» του στις φυλακές του Σαν Βιτόρε στο Μιλάνο, όπου καταλήγει ύστερα από την ανάμειξή του στη δολοφονία ενός κοσμηματοπώλη. Από κει καταφέρνει και δραπετεύει, κι η ίδια ακριβώς ιστορία έμελλε να επαναληφθεί λίγα χρόνια αργότερα και στις φυλακές της Στοκχόλμης, της Φρανκφούρτης, αλλά και των Βρυξελλών, της Aμβέρσας, του Αμστερνταμ. Φυλακίζεται για τους ίδιους πάντοτε λόγους: ένοπλες ληστείες σε τράπεζες και κοσμηματοπωλεία, κλοπές πολυτελών αυτοκινήτων. Αδικήματα που προσπαθεί να γλυκάνει παραπλανώντας την κοινή γνώμη και θέλοντας να εμφανίσει με τη συμπεριφορά του το πρόσωπο ενός τζέντλεμαν. Ενός ληστή που μετά το «χτύπημά» του αφήνει πίσω του ένα μπουκέτο με ροζ τριαντάφυλλα. Αρσέν Λουπέν, ένας Βενάρδος με γλαδιόλες, Ρομπέν των Δασών ή ένας νέος Ζορό; Καμία σχέση. Ο Αρκάν θέλει να φτάσει ψηλά, και για να φτάσει στην κορυφή, ξέρει ότι δεν υπάρχει άλλος τρόπος από την τρομοκρατία, το αίμα, τη φρικαλεότητα. Κι έτσι, στα τέλη του ’90, ιδρύει στο Ερντούτ το «γενικό επιτελείο» εκπαίδευσης των αδίστακτων Τίγρεων.

Η δράση τους ξεκινά σχεδόν αμέσως στο Βούκοβαρ (Κροατία), αλλά και σε αρκετές περιοχές της Βοσνίας. Με συνέπειες δραματικές: εν ψυχρώ δολοφονίες «με μία και μοναδική σφαίρα στο κεφάλι», όπως θα γράψει κι ο ίδιος ο Αρκάν σε άρθρο του σε εφημερίδα της Σλαβονίας. Το καλοκαίρι του 1992 κάνει θριαμβευτικά την είσοδό του στη Βουλή του Βελιγραδίου ως ηγέτης και ιδρυτής του Κόμματος της Σερβικής Ενωσης.

Η δράση του θα συνεχιστεί στην Μπιέλινα, το Ζβόρνικ ή οπουδήποτε αλλού μπορούν να ζουν Βόσνιοι μουσουλμάνοι. Η ειδίκευσή τους, όπως σημειώνεται και στην Εγκυκλοπαίδεια Britannica στο λήμμα «Αρκάν», ήταν «να φτάνουν σ’ ένα χωριό, να σπέρνουν τον τρόμο, να χωρίζουν σε γκρουπ τις εθνότητες και να προχωρούν σε εθνοκάθαρση».

Λέγεται, όμως, ακόμη ότι οι Τίγρεις, με τις ευλογίες του Βελιγραδίου, είχαν και τη σαφή αποστολή να καταστρέφουν οτιδήποτε υπήρχε στα συγκεκριμένα χωριά, παίρνοντας μάλιστα και αποζημίωση 1 εκατομμύριο μάρκα για κάθε χωριό.

«Παραμύθια», λέει ο Αρκάν. «Απλώς μας βοήθησαν οι μετανάστες με εκατομμύρια δολάρια από τις Ηνωμένες Πολιτείες κι άλλα τόσα από την Αυστραλία. Οι λεηλασίες, οι δολοφονίες; Παραμύθια της Δύσης. Δεν έχουμε να ντραπούμε για τίποτα και μπορούμε να κοιτάξουμε τον οποιονδήποτε μες στα μάτια. Στα κέντρα εκπαίδευσής μας μαθαίνουμε απλώς την απόλυτη πειθαρχία. Να φανταστείτε, απαγορεύουμε μέχρι και τη χρήση του αλκοόλ. Πολεμήσαμε σαν ίσοι προς ίσον, σαν αληθινοί φαντάροι, δεν πέσαμε ποτέ στα χέρια του εχθρού και χάσαμε μόνο μία μάχη, άσχετα εάν μας είχε στοιχίσει 51 νεκρούς και 383 τραυματίες». Και η Σρεμπρένιτσα, και οι ομαδικοί τάφοι; «Ουδέποτε βρεθήκαμε στη Σρεμπρένιτσα. Κι όσο για τους ομαδικούς τάφους, ας μου εξηγήσει κάποιος τι απέγιναν τα αποκεφαλισμένα πτώματα Σέρβων που έτυχε να δω με τα ίδια μου τα μάτια».

Ετσι είναι. Mες στον παραλογισμό ενός πολέμου δύσκολα βγάζει κανείς συμπέρασμα. Δύσκολα μαθαίνει την αλήθεια, τόσο για την πραγματική δράση των Τίγρεων όσο και για τα λεγόμενα του Αρκάν. Πόσο μάλλον όταν τα εκστομίζει ένας από τους πλουσιότερους πλέον ανθρώπους της Γιουγκοσλαβίας, με άριστες δημόσιες σχέσεις. Ενας άνθρωπος με δισεκατομμύρια στην τράπεζα, που ζει σ’ ένα νεοκλασικό παλατάκι-φρούριο, ακριβώς απέναντι από το γήπεδο του Ερυθρού Αστέρα. Που οδηγεί μόνο Mercedes και πολυτελή Jeep και που το ’95 είχε και την πολυτέλεια να ξοδέψει σχεδόν 1 εκατομμύριο δολάρια για τη δεξίωση-μαμούθ που διοργάνωσε προς τιμήν της τρίτης συζύγου του, της Σβετλάνα Βελίτσκοβιτς, γνωστής ως «Ceca» (προφέρεται Ζέζα ή Τσέτσα), βασίλισσας της folk, της λαϊκής σερβικής μουσικής, που του χάρισε το πρώτο του κορίτσι ύστερα από 7 αγόρια. Το πρώτο το είχε αποκτήσει από τον γάμο του με μια Σουηδή, άλλα τέσσερα από τη δεύτερη σύζυγό του, μια Σέρβα από το Μαυροβούνιο που σήμερα ζει στην Ελλάδα, δύο ακόμη θα έρχονταν από δύο συναισθηματικές σχέσεις που ο ίδιος τις αποκάλεσε «της μιας βραδιάς», ενώ φημολογείται ότι ετοιμάζεται και δεύτερη κληρονόμος.

Αλλά μόνο στο πρόσωπο της Τσέτσα ο Αρκάν μπόρεσε να βρει την ιδανική γυναίκα. Την ιδανική «Σκάρλετ Ο’Χάρα», όπως την είχαν αποκαλέσει βλέποντάς τη την ημέρα του γάμου, να κατεβαίνει από τη λευκή Rolls Royce μ’ ένα φόρεμα εντυπωσιακό αλλά και λίγο παλιομοδίτικο. Κι έχοντας δίπλα της τον Αρκάν, ντυμένο, όπως θέλει και το πρωτόκολλο, με την παραδοσιακή βασιλική στολή της δυναστείας των Καρατζεόρτζεβιτς, με την οποία, απ’ ό,τι φαίνεται, συνδέεται με κάποια (μακρινή) συγγένεια. Ενα εκατομμύριο δολάρια κόστισε η τελετή, που ολοκληρώθηκε με τον παραδοσιακό μήνα του μέλιτος (στη Βραζιλία) και με δώρο ένα καθαρόαιμο άλογο κούρσας με διαμάντια και μπριγιάν. Ολα για την αγαπημένη του Τσέτσα, η οποία είχε φτάσει στο σημείο να αποκαλύπτει στην τηλεόραση πως ο σύζυγός της της είχε κάνει «παρά φύσιν έρωτα».

Ετσι είναι ο Αρκάν, έτσι είναι όμως κι η Τσέτσα. Η ιδιόρρυθμη «σεξοβόμβα», από πέρυσι πρόεδρος της Ομπιλιτς –λόγω των φόβων του Αρκάν να συλληφθεί εκτός Γιουγκοσλαβίας– της τρίτης μεγαλύτερης ποδοσφαιρικής ομάδας του Βελιγραδίου (μετά τον Ερυθρό Αστέρα και την Παρτιζάν), η οποία έχει περάσει από το ’95 στην ιδιοκτησία του Ζέλκο. «Ομπιλιτς», από τον Μίλος Ομπιλιτς, τον Σέρβο ήρωα που στις 28 Ιουνίου του 1389 είχε σκοτώσει στην περίφημη μάχη του Μέρλι στο Κοσσυφοπέδιο τον Τούρκο Σουλτάνο Μουράτ. Μια ιστορική μέρα και μια ιστορική στιγμή για τους Σέρβους, για τους οποίους το Κόσοβο αντιπροσωπεύει κάτι σαν την Ιερουσαλήμ τους. Την Ομπιλιτς που αγωνίζεται σ’ ένα μικροσκοπικό γήπεδο, το οποίο όμως ο Αρκάν απαίτησε να διακοσμηθεί με τη γιγαντιαία πινακίδα «Welcome to Wembley». Mια ομάδα που μέσα σε δυο τρία χρόνια κατάφερε ν’ ανέβει από τη δεύτερη κατηγορία, φτάνοντας μέχρι και στην κατάκτηση του γιουγκοσλαβικού πρωταθλήματος. Ασχετα εάν για να καταφέρει να σπάσει την ηγεμονία του Ερυθρού Αστέρα ή της Παρτιζάν, λέγεται ότι ο Aρκάν χρειάστηκε να σπείρει τον τρόμο, αλλά και να προτείνει τα Kαλάσνικοφ στα κεφάλια διαιτητών, παραγόντων, αντίπαλων ποδοσφαιριστών.

Εξυπνος κι αδίστακτος, χασάπης ή μισθοφόρος, ο Αρκάν λέρωσε τα χέρια του για τη σερβική υπόθεση, γνωρίζοντας ότι θα ανοίξουν για χάρη του όλες οι πόρτες για να γίνει μέλος της πολιτικοοικονομικής νομενκλατούρας του Βελιγραδίου. Αναμφισβήτητα ένας εγκληματίας πολέμου, όπως είχαν γράψει και οι «New York Times», ίσως και πράκτορας των σερβικών μυστικών υπηρεσιών έως το ’80, ένας άνθρωπος που, προκειμένου να ντύνεται με Armani και να κυκλοφορεί με πολυτελή αυτοκίνητα, πούλησε την ψυχή του στον διάβολο για λογαριασμό μιας χώρας τόσο κοντινής μας, αλλά ταυτόχρονα και τόσο μακρινής μας.

«Μια τίγρη μεταμφιεσμένη σε αρνάκι», όπως είχε παρακαλέσει να τον αποκαλούν, που μπορεί να δηλώνει έντιμος εξαγωγέας πετρελαίων, ιδιοκτήτης αεροπορικής εταιρείας και δύο καζίνο, αλλά που κατά βάθος γνωρίζει πολύ καλά το δικό του μέρος ευθύνης στις διάφορες γενοκτονίες που του καταλογίζουν.