έχρι πριν από λίγα χρόνια, ο κατάλογος των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών άρχιζε και τελείωνε στη λέξη CIA. Ομως, η «Company» δεν είναι παρά μία μόνο και όχι η σημαντικότερη υπηρεσία αυτού που οι Αμερικανοί αποκαλούν «Intelligence Community». Πρόσφατα, το «πλατύ κοινό» γνώρισε μέσα από τον χολιγουντιανό «Δημόσιο Κίνδυνο» άλλη μια υπηρεσία, πιο καταχθόνια από τη CIA, τη NSA (National Security Agency). Για τις ΗΠΑ, μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, δεν υπάρχουν πλέον «στρατιωτικές απειλές», αλλά μόνο «απειλές ασφάλειας», στις οποίες συμπεριλαμβάνονται η «τρομοκρατία», οι χώρες οι οποίες θεωρούνται εχθρικές, άτομα ή οικονομικές δραστηριότητες που θεωρείται πως βλάπτουν τα συμφέροντα των ΗΠΑ, ακόμα και όταν τα συμφέροντα αυτά είναι ιδιωτικά. Ολοι αυτοί είναι ο «εχθρός», η αντιμετώπιση του οποίου δεν μπορεί να ανατεθεί στην παραδοσιακή στρατιωτική μηχανή, αλλά στον συνδυασμό στρατιωτικής πυγμής, ψυχολογικού πολέμου και «μαύρων επιχειρήσεων» υπό τον έλεγχο και τον συντονισμό των μυστικών υπηρεσιών. Στην ταινία, η «υπερ-υπηρεσία» αυτή είναι η NSA.

Εκτός, όμως, από τη CIA και τη NSA υπάρχει μια σειρά άλλων υπηρεσιών «υψηλής εξειδίκευσης και μεγάλης μυστικότητας», που ταιριάζουν περισσότερο στην εποχή της πληροφορικής. Το κατεξοχήν μέσο συλλογής πληροφοριών των Ηνωμένων Πολιτειών, η υπηρεσία που αναλαμβάνει να εντοπίσει «ένα επικίνδυνο στοιχείο για τα συμφέροντα των ΗΠΑ» σε ολόκληρο τον κόσμο είναι γνωστή με το αθώο όνομα «Εθνικό Γραφείο Αναγνώρισης» (NRO). Το NRO, με δυο λόγια, είναι η υπηρεσία που ελέγχει τους αμερικανικούς κατασκοπευτικούς δορυφόρους. Μέχρι πριν από δύο χρόνια, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αποδέχονταν επίσημα ότι η υπηρεσία αυτή πράγματι υφίσταται. Το NRO θα ξετρυπώσει κάθε «εχθρό των ΗΠΑ» σε ολόκληρο τον κόσμο, είτε πρόκειται για μια στρατιωτική απειλή, έναν εκτοξευτή πυραύλων Scud στην έρημο του Ιράκ, είτε για ένα επικίνδυνο πρόσωπο, όπως θα μπορούσε να ήταν ένας κυνηγημένος «αρχιτρομοκράτης» που περιφέρεται με ένα αεροσκάφος προσπαθώντας να βρει κάπου άσυλο. Ο ακρογωνιαίος λίθος, είναι η περιβόητη Υπηρεσία Ερευνών Προηγμένων Αμυντικών Προγραμμάτων (DARPA) του Πενταγώνου. Η DARPA επιδοτεί, ελέγχει, προσανατολίζει, κατευθύνει και, τελικά, δημιουργεί έναν πανίσχυρο μηχανισμό με στόχο την παραγωγή υψηλής τεχνολογίας, η οποία έχει ως πρώτο πεδίο εφαρμογής της τις αμερικανικές «Δυνάμεις Αμυνας και Ασφαλείας». Ενας από τους στρατηγικούς στόχους της DARPA είναι να αναπτύξει μια ολόκληρη οικογένεια προηγμένων μέσων συλλογής πληροφοριών που θα καταστήσουν τη Γη «ένα διάφανο πλανήτη». To NRO συνεργάζεται στενά με την DARPA στην ανάπτυξη ενός τεράστιου δικτύου προηγμένων μέσων συλλογής πληροφοριών, το οποίο θα επιτρέψει στις αμερικάνικες υπηρεσίες να έχουν ανά πάσα στιγμή γνώση του τι συμβαίνει σε κάθε τετραγωνικό μέτρο της επιφάνειας του πλανήτη. Το σχέδιο αυτό αναμένεται να αρχίσει να αποδίδει καρπούς μετά το έτος 2020. Tο NRO συνεργάζεται στενά με μια άλλη «αθώα» αμερικανική υπηρεσία, την Εθνική Υπηρεσία Χαρτογράφησης και Απεικόνισης (NIMA). Η ΝΙΜΑ προσφέρει τον τεράστιο όγκο γεωγραφικών δεδομένων από ολόκληρο τον πλανήτη που απαιτεί το NRO για να αναπτύξει τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης των αισθητήρων των δορυφόρων του.

Κυνnγοί εικόνων Τα κύρια μέσα συλλογής οπτικών πληροφοριών των αμερικανικών υπηρεσιών είναι oι δορυφόροι και τα Μη Επανδρωμένα Αεροσκάφη (UAV). Η τελευταία αντίληψη για τους αμερικανικούς κατασκοπευτικούς δορυφόρους των ΗΠΑ αναφέρεται στην ανάπτυξη «δορυφόρων νάνων» (smallsats), οι οποίοι θα είναι ιδιαίτερα φθηνοί τόσο στην κατασκευή τους όσο και στην τοποθέτησή τους σε τροχιά, μιας και θα μπορούν να χρησιμοποιούν μικρούς πυραυλικούς φορείς.

Οι δορυφόροι αυτοί θα κατασκευάζονται σε μεγάλους αριθμούς και θα αναπτύσσονται σε «αστερισμούς» (constellations) σε διάφορες θέσεις γύρω από τη Γη, έτσι ώστε να καλύπτουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερες περιοχές. Χαρακτηριστικό σύστημα αυτής της κατηγορίας είναι η οικογένεια δορυφόρων Discoverer II. Το σύστημα αποτελείται από 24 συνολικά δορυφόρους, κόστους περίπου 100 εκ. δολαρίων ο καθένας, που θα μπορούν να εντοπίζουν κινούμενους στόχους ελάχιστου μεγέθους σε οποιοδήποτε σημείο της Γης. Tο σύστημα εναέριας επιτήρησης πολλαπλών αισθητήρων (MSET-SI), που αναπτύσσει η Αμερικανική Πολεμική Αεροπορία σε συνεργασία με την DARPA, θα μπορεί να «βλέπει» ακόμη και μέσα και κάτω από πυκνή βλάστηση. Ορισμένοι ειδικοί της Αεροπορίας ονόμασαν το πρόγραμμα αυτό «Γυάλινες Ζούγκλες», τονίζοντας ότι συστήματα αυτής της κατηγορίας δεν θα αφήσουν κανένα περιθώριο επιβίωσης στους τυχόν «Βιετκόνγκ του 21ου αιώνα»... Συμπληρωματικά και κάποιες φορές ανταγωνιστικά συστήματα των δορυφόρων είναι τα στρατηγικά αναγνωριστικά Μη Επανδρωμένα Αεροσκάφη (UAV), όπως είναι το Global Hawk και το Stealth Dark Star. Τα αεροσκάφη αυτά θα διαθέτουν τους ίδιους προηγμένους αισθητήρες με τους δορυφόρους. To Global Hawk, το μικρό αυτό αεροπλανάκι, μπορεί να απογειωθεί από το έδαφος των Ηνωμένων Πολιτειών, να πετάξει μέχρι στο Κόσοβο να παραμείνει εκεί σε μεγάλο ύψος για διάστημα περίπου οκτώ ωρών, ελέγχοντας την περιοχή και μετά να επιστρέψει στις ΗΠΑ.

MAV και «έξυπνn σκόνn» Δύο ιδιαίτερα φουτουριστικά συστήματα συλλογής πληροφοριών ειδικών εφαρμογών είναι τα μικροσκοπικά αναγνωριστικά αεροσκάφη, μεγέθους πουλιού ή και εντόμου ακόμη (Micro Air Vehicles/MAV), και οι αόρατοι σχεδόν στο ανθρώπινο μάτι νανομηχανισμοί αναγνώρισης, που είναι γνωστοί ως «έξυπνη σκόνη». Τα MAV ήδη αναπτύσσονται από μια σειρά πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων στις ΗΠΑ, έχοντας ως πρώτο δυνητικό χώρο στρατιωτικών εφαρμογών τις «Στρατιωτικές Επιχειρήσεις σε Αστικό Περιβάλλον». Τα MAV, αν και αρχικά προορίζονται για στρατιωτικές επιχειρήσεις σε αστικό περιβάλλον, το ελάχιστο μέγεθός τους, το αθόρυβο πέταγμα, η ικανότητα να μπαινοβγαίνουν σε κτίρια κ.λπ. τα καθιστούν πολύτιμο όργανο για τους πράκτορες των αμερικανικών υπηρεσιών, που θα μπορούν να τα χρησιμοποιούν για «διακριτικές επιχειρήσεις» συλλογής πληροφοριών σε πόλεις. Πιθανολογείται, μάλιστα, ότι ήδη πράκτορες των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών εφοδιάζονται με MAV.

Oι φωτογραφίες των πρώτων πειραματικών MAV απεικονίζουν αεροσκάφη με τόσο μικρό μέγεθος που μπορούν άνετα να χωρέσουν στην τσέπη ενός σακακιού. Οι επόμενες γενεές αναμένεται να είναι ακόμη πιο μικρές. Τα αεροσκάφη αυτά, παρ’ όλο το μικρό μέγεθός τους, διαθέτουν μια μεγάλη ποικιλία «υπερσμικρισμένων» (miniaturised) αισθητήτων, στους οποίους περιλαμβάνονται από μικροκάμερες μέχρι συστήματα θερμικής απεικόνισης και καταδείκτες λέιζερ. Το πιο «εξωτικό» ίσως σύστημα συλλογής πληροφοριών που μελετάται από την DARPA αναφέρεται σε ένα δίκτυο εκατομμυρίων μικροηλεκτρονικομηχανικών συστημάτων (MEMS), τα οποία θα «ψεκάζονται» σαν ένα σύννεφο «έξυπνης σκόνης» πάνω από τον χώρο όπου απαιτείται συλλογή πληροφοριών και θα μπορούν να τρυπώνουν ακόμη και στο πιο δυσπρόσιτο σημείο του. Κάθε «κόκκος» της έξυπνης αυτής σκόνης θα διαθέτει σειρά μικροσκοπικών αισθητήρων, στους οποίους θα περιλαμβάνονται μικρόφωνα, καταδείκτες υπερύθρων κ.λπ. Οι κόκκοι της έξυπνης σκόνης θα μπορούν να παραμένουν στον αέρα για παραπάνω από πέντε ώρες είτε πέφτοντας με ταχύτητα όχι μεγαλύτερη των τριών εκατοστών την ώρα, είτε αιωρούμενοι. Όταν ένα τέτοιο «χαλί», αποτελούμενο από χιλιάδες αισθητήρες, καλύψει τον χώρο ενδιαφέροντος, ο «εχθρός» δεν θα έχει πλέον μυστικά. Η πρώτη επιχειρησιακή γενεά των μηχανισμών αυτών θα έχει διαστάσεις περίπου ενός εκατοστού σε μήκος και ενός χιλιοστού σε πλάτος, ωστόσο απώτερος στόχος είναι η δημιουργία μηχανισμών με μέγεθος μερικών μικρών (micron), ορατών μόνο στο μικροσκόπιο. Tο βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν τα συστήματα MEMS είναι η ανάπτυξη των κατάλληλων πηγών ενέργειας.

Echelon Μέχρι σήμερα, πάντως, το πιο εντυπωσιακό σύστημα υποκλοπών της αμερικανικής κατασταλτικής μηχανής, το Echelon, ούτε λίγο ούτε πολύ είναι ένα σύστημα που «αφουγκράζεται» κατά κάποιον τρόπο όλες τις ηλεκτρονικές συνομιλίες στον πλανήτη! Προγραμματίζεται από πριν να εντοπίζει ορισμένες λέξεις-κλειδιά σε κάθε μορφή ηλεκτρονικής συνομιλίας, οι οποίες είναι διαφορετικές σε κάθε χώρα.

Μόλις μία από αυτές τις λέξεις εντοπιστεί, το σύστημα καταγράφει ολόκληρη τη συνομιλία. Η ανάλυση του «ωκεανού» των καταγραφόμενων δεδομένων γίνεται από προηγμένα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Ο,τι περάσει και από το δεύτερο αυτό φίλτρο πηγαίνει στους ανθρώπους-αναλυτές. Κορυφαίες βιομηχανίες, μάλιστα, όπως η Ericsson, που δραστηριοποιούνται στους τομείς της άμυνας, των ηλεκτρονικών συστημάτων και των τηλεπικοινωνιών, μας ανέφεραν πως δεν τους περνάει καν από το μυαλό να επικοινωνούν για σοβαρά ζητήματα με τηλέφωνα κάθε είδους, fax ή ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Αν χρειάζεται να γίνει ανταλλαγή μηνυμάτων, αυτό συμβαίνει με τον παραδοσιακό τρόπο των σφραγισμένων γραπτών μηνυμάτων με έμπιστους courier. Μόνο σε περιπτώσεις ιδιαίτερα επείγουσες και εφόσον το μήνυμα δεν είναι ιδιαίτερα σημαντικό για να υποκλαπεί, γράφεται χειρόγραφα για να μην αναγνωρίζεται από το OCR του Echelon και μετά φεύγει με fax.