 |
14 μαϊου 1960 Mια σπάνια στιγμή. Eκδρομή για ψάρεμα με τον Tσε στο σκάφος «Ernest Hemingway». O Φιντέλ πάντα με στρατιωτική στολή, ο δε Γκεβάρα δεν εγκαταλείπει τον μπερέ.
Deja vu: Mπροστά σε 1 εκατομμύριο Kουβανούς συγκεντρωμένους στην Πλατεία της Eπανάστασης, ο Kάστρο επιβεβαίωσε τον θρίαμβό του.
O Kάστρο ετοιμάζεται να επιβιβαστεί στο αεροπλάνο για την αναζήτηση του χαμένου Camilo Cienfuegos. Oργάνωσε, μάλιστα, ο ίδιος την ομάδα διάσωσης, αρνούμενος να αποδεχτεί ότι ο σύντροφός του είχε σκοτωθεί.
Mοναχική βόλτα στο Σέντραλ Παρκ της N. Yόρκης, όπου πήγε για να συγκεντρώσει χρήματα για την επανάσταση και για το Kίνημα της 26ης Iουλίου που είχε οργανώσει.
Eνα παιχνίδι γκολφ με τον Tσε στο γήπεδο Colinas de Villareal στην Aβάνα. Και ο Τσε και ο Φιντέλ ήταν γόνοι αστικών οικογενειών, μαθημένοι στις «μικρές πολυτέλειες της ζωής».
Mπροστά στο άγαλμα του Aβραάμ Λίνκολν, στην Oυάσιγκτον.
O Kάστρο ήταν φανατικός παίκτης του μπέιζμπολ και, όπως λέγεται, πολύ καλός pitcher.
O Kάστρο βγαίνει από τη φυλακή της Isla de Pinos μαζί με τον αδερφό του Pαούλ,όταν ο Mπατίστα ελευθερώνει τους πολιτικούς κρατούμενους. |
|
 εν μπορείτε να σταθείτε εδώ. Απαγορεύεται. Πρέπει να φύγετε!» Η τεράστια πλατεία ήταν έρημη, η κίνηση αραιή. Κοίταξα τα άδεια μάτια του στρατιώτη. Ήξερα ότι δεν υπήρχε λόγος να το συζητήσω, μόνο να υπακούσω. Τίποτα στον κόσμο δεν θα τον έκανε ν' αλλάξει απόφαση. Ο στρατιώτης δεν με κοίταζε. Νομίζω, δεν άντεχε να κοιτάξει. Ό,τι ποθούσε και μισούσε περισσότερο στη σύντομη ζωή του (θα 'ταν δεν θα 'ταν 22 χρονών) στεκόταν εκεί μπροστά του με μια κάμερα στα χέρια και ετοιμαζόταν να μεταμορφώσει μ' ένα κλικ κάτι ζωντανό γι' αυτόν σε ιστορία. Τουρίστες, δολάρια, ελευθερία, όνειρα, ελπίδα, το αύριο μπερδεύονταν με τη μίζερη στολή του και το όπλο του και δεν ήξερε αν αισθανόταν περήφανος ή δυστυχισμένος. Στην Κούβα αυτά τα δύο είναι μπερδεμένα. Η επανάσταση δεν νικήθηκε από τους εχθρούς αλλά από τον χρόνο, οι Αμερικανοί δεν έκαναν ποτέ απόβαση, όμως το MTV τρύπωσε ύπουλα στα σπίτια τους.
31 Δεκεμβρίου 1998, Αβάνα, Κούβα. Την απόφαση την είχαν πάρει άλλοι γι' αυτόν πριν από σαράντα χρόνια. Στην Πλατεία της Επανάστασης οι ετοιμασίες για τη γιορτή των 40 χρόνων της επανάστασης τελείωναν. Χιλιάδες πλαστικές καρέκλες τοποθετημένες η μία δίπλα στην άλλη, μικροφωνικές εγκαταστάσεις, η τεράστια μορφή του Τσε στο κτίριο απέναντι, σοσιαλιστικός ρεαλισμός που υποβάλλει αλλά δεν φοβίζει. Ο Φιντέλ, ένα ξεδοντιασμένο λιοντάρι που ετοιμάζεται να γιορτάσει ένα ένδοξο παρελθόν σε πείσμα της ιστορίας και ένα σκοτεινό μέλλον, την είσοδο της χώρας του, γυμνής, στον 21ο αιώνα. Ο κόσμος σιωπηλός, εξουθενωμένος, μπερδεμένος, με μια γλύκα που δεν έχω συναντήσει πουθενά αλλού, να βράζει και να σιωπά ταυτόχρονα. Venceremos! Είδα τον Φιντέλ Κάστρο το ίδιο βράδυ στο CNN να μιλάει για τα 40 χρόνια της επανάστασης και είδα και το ντοκιμαντέρ που είχαν ετοιμάσει οι Aμερικανοί δημοσιογράφοι. Κουβανοί εξόριστοι μιλούσαν για την πατρίδα τους, δάκρυα στα μάτια, «μας είχαν πει ότι θα επιστρέφαμε σε μια εβδομάδα, η εβδομάδα έγινε μήνες, χρόνια, δεκαετίες». Αποφασιστικά, ύπουλα, τα σπαστά αγγλικά μπερδεύονταν με τη φωνή του Κάστρο και με τους ήχους της κουβανέζικης σάλσα, με την ευθυμία στις παραλίες της Καραϊβικής, τον καπνό των πούρων. Ο Φιντέλ σιγά σιγά μεταμορφωνόταν σε σταρ, η πράσινη στρατιωτική στολή του άλλαζε με στολή μπέιζμπολ, μια εικόνα για κατανάλωση σε γυαλιστερά περιοδικά: ο δρ Φιντέλ Κάστρο με κοστούμι στο Σέντραλ Παρκ στη Νέα Υόρκη το 1955, για ψάρεμα με τον Τσε το 1960, έτοιμος να ρίξει την μπάλα το 1966, ο μαχητικός δικηγόρος βγαίνει από τη φυλακή το 1955. Μάιος του 1955. Τότε περίπου ξεκινάει και η ιστορία του. Στις 26 Ιουλίου του 1953, ο 27χρονος δικηγόρος από το Σαντιάγκο ντε Κούμπα γίνεται μέλος του επαναστατικού κύκλου που έχει σχηματιστεί στην Αβάνα, μετά το δεύτερο πραξικόπημα του Φουλχένσιο Μπατίστα, ένα χρόνο πριν, στις 10 Μαρτίου 1952. Ο Κάστρο με μια ομάδα 119 επαναστατών επιτίθενται στους στρατώνες Μονκάδα στο Σαντιάγκο ντε Κούμπα, τη δεύτερη σημαντικότερη στρατιωτική βάση της Κούβας. Είχαν φανταστεί ότι θα έπιαναν τους στρατιώτες στον ύπνο, μεθυσμένοι καθώς θα 'ταν από το τοπικό καρναβάλι, όμως στάθηκαν άτυχοι. Ένα τζιπ περιπολίας έπεσε πάνω τους τυχαία, στερώντας τους το πλεονέκτημα του αιφνιδιασμού. Πενήντα πέντε από τους άντρες πιάστηκαν και βασανίστηκαν φρικτά. Ο Κάστρο κατάφερε να σωθεί και να κρυφτεί κυνηγημένος και σε δύσκολη θέση στους γύρω λόφους. Για δεύτερη φορά θα σταθεί τυχερός. Ο υπολοχαγός Σαρία που τον συνέλαβε μια εβδομάδα αργότερα, αντί να τον εκτελέσει επιτόπου, τον οδήγησε στις φυλακές του Σαντιάγκο. Η σύλληψή του ανάγκασε τον Μπατίστα να τον δικάσει. Στη δίκη ο Κάστρο υπερασπίστηκε ο ίδιος τον εαυτό του και τα πρακτικά δημοσιεύθηκαν αργότερα ως το πρώτο του πολιτικό μανιφέστο με τίτλο «Η ιστορία θα με αθωώσει». Τον Φεβρουάριο του 1955 ο Μπατίστα εκλέγεται πρόεδρος και, προσπαθώντας να νομιμοποιήσει την εκλογή του και να κερδίσει τη λαϊκή υποστήριξη, ελευθερώνει όλους τους πολιτικούς κρατούμενους. Ο Κάστρο φεύγει για το Μεξικό, όπου θα γνωρίσει τον Τσε, και τον Δεκέμβριο του 1955 φτάνει στη Νέα Υόρκη αναζητώντας χρήματα για να ενισχύσει την επανάσταση. Οι Αμερικανοί θα ακούσουν για πρώτη φορά το όνομα Φιντέλ Κάστρο στις 17 Φεβρουαρίου 1957. Μια συνέντευξη στον Νοτιοαμερικανό δημοσιογράφο Χέρμπερτ Μάθιους για λογαριασμό των «New York Times» κάπου στα βουνά της Σιέρα Μαέστρα (ο Κάστρο, ο Τσε, ο αδερφός του Ραούλ έχουν επιστρέψει στην Κούβα με την «Granma», το 18 μέτρων μηχανοκίνητο σκάφος που έχουν αγοράσει από έναν επιχειρηματία στο Μαϊάμι οργανώνοντας την αντίσταση κατά του Μπατίστα) ξεσηκώνει τη φαντασία τους. Ο ρομαντικός ιδεαλιστής ήρωας που αγωνίζεται εναντίον ενός διεφθαρμένου καθεστώτος κερδίζει τη συμπάθεια του κόσμου και η βοήθεια προς τον Μπατίστα θα ελαττωθεί. Η Αβάνα είναι πια ένα καζάνι που βράζει. Ένα μήνα αργότερα, 35 φοιτητές θα προσπαθήσουν σε μια κίνηση απελπισίας να καταλάβουν το προεδρικό μέγαρο και να σκοτώσουν τον Μπατίστα. Συλλαμβάνονται και 32 από αυτούς πέφτουν νεκροί. Ο Κάστρο από τις ζούγκλες της Σιέρα Μαέστρα οργανώνει τον ανταρτοπόλεμο, στο στρατηγείο του στο Λα Πλάτα εκφωνεί φλογερούς λόγους από το επαναστατικό ραδιόφωνο. Τον Μάιο του 1958, 300 οπλισμένοι αντάρτες θα νικήσουν 10.000 στρατιώτες του Μπατίστα. Το παιχνίδι έχει κριθεί. Τον Δεκέμβριο του 1958 ο Τσε με 28 άντρες θα καταλάβουν τη Σάντα Κλάρα παρά τους 3.000 στρατιώτες που την προστατεύουν. Στις 9.00 το βράδυ της Παραμονής της Πρωτοχρονιάς του 1959, ένας στρατηγός ενημερώνει τον Μπατίστα: το Σαντιάγκο ντε Κούμπα σύντομα θα βρίσκεται στα χέρια των ανταρτών. Στις 2.00 το μεσημέρι της 1ης Ιανουαρίου 1959 ο Μπατίστα επιβιβάζεται (μαζί με το ποσό των 40 εκατομμυρίων δολαρίων που παίρνει από το κρατικό θησαυροφυλάκιο) στο αεροπλάνο που θα τον μεταφέρει στο Σάντο Ντομίνγκο. Στην Αμερική, στην Ουάσιγκτον, ο Κάστρο θα βρεθεί πάλι το 1959, αμέσως μετά την επιτυχία της επανάστασης. Θα φωτογραφηθεί μπροστά στο άγαλμα του Αβραάμ Λίνκολν, του Προέδρου που έδωσε την ελευθερία στους σκλάβους. Θα επιζήσει εχθρών και φίλων και θα φωτογραφηθεί πολλές ακόμα φορές, ανάμεσα σε εργάτες και αγρότες, σε ιδιωτικές στιγμές, με τους παλιούς συντρόφους να παίζει μπέιζμπολ, να καπνίζει τ' αγαπημένα του πούρα, με αρχηγούς κρατών, με τον Χέμινγουεϊ και τον Αλέχο Καρπεντιέ. Όμως το ειδύλλιο με την Αμερική και τη Δύση ήταν σύντομο. Η Κούβα, απομονωμένη από τον υπόλοιπο κόσμο, θα βρει τους ήρωές της στο καθαρό, γοητευτικό πρόσωπο του Αργεντινού γιατρού, στα πρόσωπα των φλογερών επαναστατών και θ' αφεθεί σ' ένα μακρύ ταξίδι στον χρόνο. Ήταν ένα ταξίδι που είχε απ' όλα, σοσιαλισμό, επανάσταση, συνωμοσίες, Κουβανούς εξόριστους, θρίλερ στον Κόλπο των Χοίρων, Ρώσους και Αμερικανούς πράκτορες, Ψυχρό Πόλεμο, εμπάργκο, φτώχεια, μιζέρια και υπερηφάνεια ανακατωμένα, μπλεγμένα, θολά όπως ο αιώνας που φεύγει. Μια μέρα, σ' ένα δρόμο της Αβάνας πρόσεξα μια αφίσα του κόμματος σε τέσσερα καρέ. Πάνω της διάβασα την ιστορία 40 χρόνων, είδα ζωγραφισμένο το πείσμα που κάνει τους ανθρώπους να επιμένουν όταν όλα δείχνουν ότι το παιχνίδι παίχτηκε. Ένας άντρας φοράει μια μπλούζα με τη μορφή του Τσε, αρχίζει να τη βγάζει, στο τελευταίο καρέ μένει γυμνός με τη μορφή του Τσε κεντημένη στο στήθος του. Η Κούβα κέντησε την ουτοπία στο δέρμα της, δεν γινόταν αλλιώς. Στα μπαράκια της Αβάνας, πλανόδιοι μουσικοί παίζουν όταν τους το ζητάμε το τραγούδι του Τσε «Hasta siembre commandante Che Guevara». Τελικά, εκείνη τη φωτογραφία στην Πλατεία της Επανάστασης δεν την τράβηξα ποτέ. Στους τουριστικούς οδηγούς άλλωστε το γράφουν καθαρά: αστυνομικούς, στρατιώτες, δημόσιους υπάλληλους, μην προσπαθήσετε να τους μεταπείσετε να κάνουν κάτι παράνομο, μη διανοηθείτε να τους λαδώσετε, θα βρείτε τον μπελά σας. |
|
