Ανοίγοντας την πόρτα του δωματίου, έδειξε με υπερηφάνεια το απροσδόκητο δημιούργημά του. Ένας πιγκουίνος, με ύψος γύρω στο μέτρο, φτιαγμένος από χαρτοπολτό μάλλον, βαμμένος με πολύ ζωηρά χρώματα, που θύμιζε πιο πολύ έργο αφρικανικής λαϊκής τέχνης. Αν δεν ήξερα τι έτρεχε θα έλεγα πως είχα μπροστά μου το είδωλο ενός μικρού θεού. Του θεού μιας άγνωστης ακόμη αίρεσης, με λίγους αλλά αποφασισμένους οπαδούς.

Στο άλλο δωμάτιο υπήρχαν προκηρύξεις και άλλο επαναστατικό υλικό προς διανομή. Οι ένοικοι του μεγάλου άνετου διαμερίσματος ήταν συμπαθέστατοι και καλοζωισμένοι. Μου είπαν ότι η πράξη τους ήταν ένα είδος ακτιβισμού. Όμως, δεν έχω πειστεί ακόμη ότι οι προσπάθειές τους είναι τόσο απελπιστικά αναποτελεσματικές. Στα δικά μου αρχεία, η προσπάθειά τους έχει καταχωριστεί όχι σαν ακτιβισμός αλλά σαν μια καινούργια συμπεριφορά. Είναι η από καιρό αναζητούμενη αντίσταση των κομπιουτεράδων στους νόμους της δήθεν (φιλ)ελεύθερης οικονομίας. Ο μέχρι τώρα νικητής όχι μόνο δεν θα παίρνει από εδώ και πέρα τα πάντα, αλλά μπορεί να χάσει κι αυτά που έως τώρα κατάφερε να αποκτήσει. Ένας πεισματάρης Φινλανδός φοιτητής, ο Λίνους Τόρβαλντ, ξεκίνησε το 1991 να γράφει για δική του χρήση ένα πακέτο προγραμμάτων που παίζουν τον ρόλο του προσεκτικού τροχονόμου για κάθε προσωπικό υπολογιστικό σύστημα. Το πακέτο αυτό είναι γνωστό ως «λειτουργικό σύστημα». Ρυθμίζει, ελέγχει, κανονίζει την εσωτερική ζωή των προγραμμάτων ή των συσκευών που είναι συνδεδεμένες και εργάζονται γι’ αυτό. Η εξυπνάδα του Λίνους ήταν ότι μέσα από το Δίκτυο αναζήτησε κι άλλους συντρόφους στην περιπέτεια. Είναι σαν να είχε μια καλή ιδέα για σενάριο και, αντί να προσπαθήσει να βγάλει όσα περισσότερα λεφτά μπορούσε πουλώντας την, φώναξε κι άλλους για να γράψουν μαζί το καλύτερο σενάριο του κόσμου και μετά να το χαίρονται όλοι μαζί χωρίς να νοιάζονται για ποσοστά και δικαιώματα. Υπάρχει, μάλιστα, ρήτρα που απαγορεύει την εμπορική κατοχύρωση οποιουδήποτε κομματιού. Από εκεί και πέρα, η εξέλιξη ήταν απίστευτη. Ένα σωρό άνθρωποι σε διάφορα μέρη του κόσμου θέλησαν να προσφέρουν εθελοντικά τον χρόνο τους. Κάθονται και φτιάχνουν προγράμματα καλύτερα από αυτά που υπήρχαν στο εμπόριο, για να τα χαρίσουν μετά στην κοινότητα των πιστών LINUX-άδων, αλλά και σε όποιον άλλον τα ζητήσει. Σιγά σιγά, δημιουργείται ένας πυρήνας αποφασισμένων που καναλιζάρουν δημιουργικά την από δεκαετίες συσσωρευμένη αγανάκτηση όσων δεινοπαθούν καθημερινά για να χρησιμοποιήσουν αξιοπρεπώς τους κομπιούτερ. Για πολλά χρόνια, οι έμποροι της πληροφορικής έφτυναν και κορόιδευαν το κοινό τους, πασάροντας σε καθέναν που ήθελε να μπει στον μαγικό κόσμο των κομπιούτερ διάφορα ελαττωματικά ή, στην καλύτερη περίπτωση, μισοτελειωμένα προϊόντα. Σε μια απόλυτα νομιμοποιημένη από τις Aρχές προσπάθεια να προλάβουν τους ανταγωνιστές τους για να ξαφρίσουν την κρέμα της αγοράς. Στην καλύτερη περίπτωση έδιναν κάποιο κομμάτι δωρεάν με την ίδια υστεροβουλία, όμως, και τσιγκουνιά που μοιράζονται στα υπερμπακάλικα δείγματα καινούργιου καφέ ή τυράκια με την οδοντογλυφίδα. Για χρόνια, η αγορά της πληροφορικής ήταν το καμάρι των σκληρών οικονομολόγων. Ο ανταγωνισμός, σπρωγμένος στην ακραία του και σχεδόν καταστροφική εξέλιξη. Πανέξυπνοι νεαροί, αχόρταγοι σαν αρπακτικά πουλιά, χρηματοδότες από πίσω με το μολύβι στο χέρι να λογαριάζουν τις αποδόσεις, καλές δουλειές και προϊόντα, άλλοτε χρήσιμα και τις πιο πολλές φορές υπερβολικά σε σχέση με τις ανάγκες που υποτίθεται ότι βγήκαν να καλύψουν. Ο καλός προγραμματιστής, ένα ζώο φυλακισμένο σε μικρά γραφεία, με αναρίθμητα μπουκάλια Kόκα Kόλας γύρω του, έναν υπνόσακο για κλεφτούς ύπνους και, στην καλύτερη περίπτωση, κάμποσες μετοχές σαν υπέρτατη ανταμοιβή για την ανύπαρκτη πλέον προσωπική ζωή. Οι μεγάλες εταιρείες στις Ηνωμένες Πολιτείες κάθε έξι μήνες σαρώνουν τους χώρους των πανεπιστημίων και, καλυμμένες πίσω από υποσχέσεις, επιδίδονται κυριολεκτικά σε ένα παιδομάζωμα, καθώς υπάρχει φοβερή έλλειψη από προγραμματιστές παντού.

Και μέσα σε αυτή τη χωρίς αγορανομία και προστασία του καταναλωτή ζούγκλα, έρχονται οι πιστοί του LINUX να αλλάξουν την εντροπία του συστήματος. Οργανώνονται χωριστά, σε μικρές δυναμικές ομάδες, συγκεντρώνουν τα προγράμματα σε συλλογές που ονομάζονται «διανομές», γεμίζουν ένα και δύο και έξι CD. Οι τρεις τέσσερις περισσότερο γνωστές distributions, RedHat, S.u.Se., Slackware, αρχίζουν να πωλούνται όχι μόνο σε μικρά καταστήματα-τρύπες, αλλά και σε κάποια σουπερμάρκετ της πληροφορικής, δίπλα στους πιο αιμοσταγείς ανταγωνιστές. Αλλά σε τιμές εξευτελιστικές. Με δέκα και δώδεκα χιλιάδες δραχμές, παίρνεις νόμιμα πακέτα προγραμμάτων, που ήθελες πριν εκατό χιλιάδες για να αγοράσεις τα ανάλογα. Το σπουδαιότερο είναι ότι, χρησιμοποιώντας το LINUX, καταβάλλεις κάποιο κόπο παραπάνω για να διαχειριστείς το περιβάλλον του, αλλά κατανοείς καλύτερα και σε βάθος τις πιο χρήσιμες λειτουργίες ενός λειτουργικού συστήματος. Με λίγο κόπο και κάποια δάκρυα στην αρχή, το Internet γίνεται ακόμη πιο εύχρηστο και ό,τι καινούργιο βγαίνει πλέον από τις μεγάλες εταιρείες λαμβάνει οπωσδήποτε υπόψη του το LINUX. Φτιάχνεις με απίστευτα λίγα χρήματα τον δικό σου Web Server για να βγάζεις σελίδες στον Παγκόσμιο Ιστό και από τα παλιά κατανοείς καλύτερα την πολυδιεργασία, τα πακέτα γραφικών, τις εντολές δέσμης –το παλιό κατόρθωμα του UNIX– που με αυτές μπορείς να γράψεις ακόμη και ολόκληρη εφαρμογή. Παρέχει το πιο σταθερό περιβάλλον εργασίας, χωρίς παγώματα και σβησίματα της δουλειάς σου, ενώ και κάτι ακόμη πιο χαρακτηριστικό για την κομψότητα του LINUX είναι οι ελάχιστες απαιτήσεις του. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένα PC 386 με 8Mbyte μνήμης, 150 Mbyte σκληρό δίσκο. Αν σκεφθείς ότι τα Windows 98 μόνα τους χρειάζονται 200 Mbyte σκληρό δίσκο και 32 Mbyte μνήμη RAM, τότε γίνεται φανερό ότι έχουμε ένα σύστημα πραγματικά τριτοκοσμικών προδιαγραφών. Στην ουσία, πρόκειται για ένα άλλο lifestyle. Ο δήθεν απομακρυσμένος από τον κόσμο και τους φίλους του κομπιουτεράς, ο αυτιστικός τύπος, που δεν δίνει και μόνο παίρνει, δεν ξέρει να χαρεί τη ζωή, εδώ φαίνεται να σπάει όλα τα καλούπια που μερικοί άσχετοι βολεύονται να κατασκευάζουν για να τοποθετούν μέσα ανθρώπους.

Δεν είναι μόνο ο ίδιος ο εξωστρεφής, όπως το απέδειξε, Λίνους Τόρβαλντ, που με γυναίκα και παιδιά χαίρεται τον ήλιο της Καλιφόρνια, δίνει διαλέξεις, ταξιδεύει ασταμάτητα, όντας πλέον ένας υπάλληλος κάποιας διορατικής εταιρείας, αλλά και οι άλλοι που αισθάνονται ότι ανήκουν σε μια άτυπη κοινότητα. Μόλις υπάρξει κάποιο πρόβλημα, απευθύνεται ερώτηση προς όλους, μέσα από τους διάφορους κύκλους του Internet. Πάντα, κάποιος ή κάποιοι από όλα τα μέρη του κόσμου θεωρούν υποχρέωσή τους να απαντήσουν. Από τα πιο απλά μέχρι τα πιο σύνθετα. Εθελοντικά έχει δημιουργηθεί ένα από τα μεγαλύτερα επιτελεία υποστήριξης που οι μεγαλοκαρχαρίες του χώρου απαξιώνουν να έχουν. Όταν κάποιος από τους πελάτες τους επισημάνει κάποιο πρόβλημα στο πακέτο τους, παίρνει ο δυστυχής τη διαβεβαίωση ότι στην επόμενη έκδοση θα έχει διορθωθεί, χρεώνεται για την απασχόληση των τεχνικών και, στην καλύτερη περίπτωση, πρέπει να περιμένει μέχρι να παρουσιαστεί για τους πολλούς η λύση στην αντίστοιχη διεύθυνση της εταιρείαςστο Internet. Κομουνισμός και ελευθερία φαίνεται να είναι οι δύο λέξεις που ταιριάζουν στο LINUX, κυριολεκτικά το σύστημα των φτωχών, που όμως ήδη έχει εξοικονομήσει και σε αρκετές μεγάλες εταιρείες εκατομμύρια χάρη στις κομψές λύσεις του. Ο πολύς Τζέιμς Κάμερον προφανώς ήξερε τι έκανε όταν το επέλεγε για να ναυπηγήσει τον πλασματικό «Τιτανικό» του στον κυβερνοχώρο. Πρόκειται για ένα απίστευτο παράδειγμα. Πηγαίνει κόντρα στην παγκόσμια εντροπία, που θέλει όλο και περισσότεροι άνθρωποι να πατούν μόνο κουμπιά, ενώ τα πράγματα θα παραδίδονται σε όλο και πιο συνειδητούς εμπόρους, ακόμη και του ατμοσφαιρικού αέρα, της λάμψης των άστρων, του δικαιώματός μας να καθόμαστε στον καναπέ. Βάλε και συ ένα LINUX στον υπολογιστή σου. Δεν υπάρχει κάποιος που να γεμίζει τις τσέπες του με εκατομμύρια πουλώντας το, αυτό είναι σίγουρο. Μια μειονότητα είναι που αποφάσισε να συσπειρωθεί και να στείλει τους μεγάλους για μπάνιο.