Ο Aμερικανός δημοσιογράφος Τζον Λι Άντερσον έζησε στην Κούβα για δύο χρόνια ως επίσημος προσκεκλημένος της κουβανικής κυβέρνησης. Δεν είχε απλώς πρόσβαση σε όλα τα ιστορικά αρχεία, αλλά ήταν ένας από τους πέντε πρώτους δημοσιογράφους που μπόρεσαν να ξεφυλλίσουν τα πλήρη απομνημονεύματα του Τσε Γκεβάρα από το Κονγκό. Διάβασε επίσης το ημερολόγιο του Τσε από το 1953 ώς το 1956, πριν αναμειχθεί δηλαδή στην κουβανική επανάσταση, καθώς και τα απομνημονεύματά του από το αντάρτικο στη Σιέρα Μαέστρα, που διατηρεί ως κόρη οφθαλμού η χήρα του Αλέιντα Μαρτς.
Το απόσταγμα όλης αυτής της πληροφόρησης περιλαμβάνεται σε μια μνημειώδη βιογραφία που έγραψε ο Άντερσον με τίτλο «Τσε Γκεβάρα: Mια επαναστατική ζωή» και κυκλοφόρησε πρόσφατα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο συγγραφέας συγκέντρωσε ενδιαφέρουσες μαρτυρίες από τη CIA και την KGB, ενώ από τα αρχεία της Στάζι συνέλεξε αποκαλυπτικά στοιχεία για την πολιτεία της Τάνια. Από ε-
κεί έμαθε ότι ο Aνατολικογερμανός πράκτορας Γκίντερ Μάνελ που τη στρατολόγησε στη Στάζι έφυγε στη Δύση και άρχισε να δουλεύει για τη CIA ένα μήνα μετά την αναχώρηση της προστατευόμενής του για την Κούβα. Οι ανατολικογερμανικές μυστικές υπηρεσίες προειδοποίησαν τότε την Τάνια να μη φύγει από το νησί. Εκείνη δεν τους άκουσε και δύο χρόνια αργότερα, παριστάνοντας την αρχαιολόγο και μ’ ένα διαβατήριο που έγραφε Λάουρα Γκουτιέρες Μπάουερ, πήγε στη Βολιβία για να προετοιμάσει το έδαφος για την αποστολή του Τσε. Εκεί γνωρίστηκε στενά με τον πρόεδρο Ρενέ Μπαριέντος, ο οποίος, σύμφωνα με τους μελετητές της βολιβιανής ιστορίας, ήταν έμπιστος της CIA. Δύο χρόνια μετά το τραγικό τέλος της Τάνια και του Τσε, ο Μπαριέντος πέθαινε σ’ ένα μυστηριώδες αεροπορικό δυστύχημα...
Για τον Τζον Λι Άντερσον, ο Τσε ήταν ένας υποδειγματικός επαναστάτης, αλλά δεν ήταν κατάλληλος να ηγηθεί μιας επανάστασης. Τον καταδίωκε το άσθμα του, αποτέλεσμα της πνευμονίας που έπαθε όταν ήταν δύο ετών, και η μητέρα του τον πήγαινε για μπάνιο σ’ ένα ποτάμι κοντά στο σπίτι τους. Σ’ ένα κείμενό του που έγραψε όταν ήταν 19 ετών και ανακάλυψε ο συγγραφέας, ο Τσε προβλέπει το μέλλον: «Το ποτάμι με καταπίνει, είναι το πεπρωμένο μου (...) Όμως εγώ θα νικήσω το πεπρωμένο μου. Το πεπρωμένο μπορεί να το αλλάξει η δύναμη της θέλησης. Θα πεθάνω, αλλά γαζωμένος από σφαίρες.» Είκοσι χρόνια αργότερα, εξομολογούνταν σ’ έναν Kουβανό φίλο του: «Ζω κομμένος στα δύο, 24 ώρες το 24ωρο, και δεν έχω κανέναν να του το πω. Ακόμα όμως κι αν το έλεγα, κανείς δεν θα με πίστευε...»
Ο συγγραφέας δεν κρύβει ότι ο Τσε και ο Φιντέλ είχαν σοβαρές διαφωνίες, και ότι ο δεύτερος έθετε σοβαρά εμπόδια στα σχέδια του πρώτου. Επικαλείται μάλιστα τη μαρτυρία ενός Αργεντινού, του Σίρο Μπούστος, ο οποίος έλαβε μέρος το 1962 στην απόπειρα ενός απεσταλμένου του Τσε, του Χόρχε Ρικάρντο Μασέτι, να ανοίξει αντάρτικο μέτωπο στην Αργεντινή. Η αποστολή δεν πέτυχε και αποφασιστικό ρόλο σ’ αυτό έπαιξαν ορισμένα περίεργα και αντιφατικά μηνύματα που έρχονταν από την Αβάνα. Τα μηνύματα αυτά δεν στέλνονταν από τον Τσε. Ποιος τα έστελνε, αν όχι οι κουβανικές μυστικές υπηρεσίες;
«Ο Φιντέλ έστειλε τον Τσε να σκοτωθεί στα δάση της Βολιβίας», έγραφε στο βιβλίο του «Ζωή και θάνατος της κουβανικής επανάστασης», ο θρυλικός Μπενίνιο, άλλοτε σύντροφος του Φιντέλ Κάστρο, που σήμερα ζει εξόριστος στο Παρίσι. Ο ισχυρισμός αυτός διαψευδόταν μετά βδελυγμίας μέχρι σήμερα από την κουβανική ηγεσία. Γιατί σήμερα επιβεβαιώνεται και ενισχύεται; Μήπως ο Κάστρο θέλει να στείλει ένα μήνυμα; Μήπως στη δύση της πολιτικής του σταδιοδρομίας θέλει να δείξει σε εχθρούς και φίλους ότι δεν είναι ο εξτρεμιστής που φαντάζονταν;
Να που η «Γκεβαρο-μάνια» δεν έχει μόνο φολκλορικό χαρακτήρα, αλλά προσφέρεται για προβληματισμό και ιστορικές αναθεωρήσεις. Η κυβέρνηση της Αργεντινής χαρακτήρισε τουριστικό χώρο το σπίτι όπου γεννήθηκε το τιμημένο τέκνο της. Το Yπουργείο Τουρισμού της Βολιβίας οργανώνει τουριστικές ξεναγήσεις στο Βαγιεγκράντε, το Νανκαουάζου και τη Λα Ιγκέρα απ’ όπου πέρασε και έδρασε ο «Σάντο Τσε». Πίσω από τα τουριστικά κυκλώματα, όμως, πίσω από τον εκχυδαϊσμό και την εμπορευματοποίηση, υπάρχουν ακόμη άλυτα ερωτήματα. Υπάρχει ένα κομμάτι της παγκόσμιας Ιστορίας που περιμένει να γραφτεί. Και, πάνω απ’ όλα, υπάρχει το πνεύμα του Τσε που αρνείται να πεθάνει.
|
|
